cicatrise, aboutir, manier (47)

Dziś cytat z komiksu « Apostata ». Pomyślałem, że po tak długiej przerwie warto, żebym zaczął od czegoś prostego 🙂

À part les quelques leçons données par mon frère et qui n’ont abouti qu’à des cicatrices, je n’ai jamais manié l’épée.

Poza kilkoma lekcjami udzielonymi mi przez brata, których jedynym rezultatem są blizny, nigdy nie posługiwałem się mieczem.

aboutir = doprowadzać do końca, dawać rezultat. Pisałem o tym czasowniku w jednej z pierwszych notek. Warto zwrócić uwagę na wyrażenie il n’ont abouti que (= wynikło z tego wyłącznie; jedynym rezultatem jest).

cicatrice (f) = blizna. Z łac. cicatrix. Nie wiemy, od czego pochodzi cicatrix,. Z drugiej strony od cicatrice wywodzą się: cicatricant (m) = środek pomagający w leczeniu ran (również jako przymiotnik: la crème cicatrisante = maść na rany), oraz cicatriser = zostawić bliznę, ale również uleczyć (« zabliźnić »), zależnie od kontekstu.

Je crois que le traité est une occasion de cicatriser de veilles blessures = Wierzę, że ten traktat pokojowy jest szansą na uleczenie starych ran.

La petite vérole lui a cicatrisé le visage. = Ospa poznaczyła jego twarz bliznami.

manier = posługiwać się, korzystać z, używać. se manier = manewrować, manipulować. W fr. mamy również synonimy dla tej drugiej wersji: manœuvrer, oraz manipuler. Wszystkie one pochodzą od main (f) = dłoń, łac. manus, do której w różnych momentach doczepiono końcówki sugerujące, że chodzi o jakąś czynność wykonywaną ręką. W przypadku manier było to w starofr. (man + eyer lub oyer), w przypadku pozostałych dwóch jeszcze w łacinie (manu + operare).

PS. blessure (f) dosłownie oznacza obrażenie. Często mówimy tak o ranach, ale jeśli chcemy być dokładniejsi, powinniśmy użyć słowa plaie (f).

Po co mi to wszystko

Nadal ogarniam nową pracę (Scala! Android! Pracoholizm!), nowe mieszkanie (obecnie wygląda jak magazyn Ikei, w którym wybuchła bomba), oraz naukę niemieckiego w trybie blitzkrieg. Na szczęście metę trochę już widać i za parę tygodni powinienem już wrzucić na luz. Tymczasem wpis okolicznościowy pt. « po co uczyć się francuskiego? ».

Lire la suite « Po co mi to wszystko »

rompre, donc (46)

Ostatnio dużo się u mnie dzieje i niestety blog na tym cierpi. Przeprowadziłem się do Berlina, zaczynam naukę niemieckiego (oh, non!), równocześnie nie chcę zapomnieć o francuskim (ah, oui!), urządzam się w nowym mieszkaniu, uczę się masy rzeczy potrzebnych do nowej pracy, a do tego ostatnie parę tygodni przygotowywałem się do konferencji Scalar w Warszawie, na której mówiłem o podobieństwach pomiędzy neuronami, a Akka, taką technologią programistyczną.

To ja opowiadający o neuronach.
A tu slajdy z prezentacji, jakby to kogoś interesowało.

W mojej nowej pracy dłubię w Wire, komunikatorze internetowym. Jest łatwy w użyciu, bezpieczny, i myślę, że mógłby być świetnym narzędziem do nauki języków przez internet. Staram się trochę propagować ten pomysł. Jeżeli bierzecie udział w lekcjach języka obcego przez internet, czy to jako uczniowie, czy jako nauczyciele, dajcie szansę nowym technologiom i przerzućcie się na Wire na parę lekcji. W razie czego zawsze możecie skontaktować się ze mną, a ja postaram się pomóc, lub przynajmniej szturchnę odpowiednią osobę z firmy 😉 Na Wire jestem jako @maciek.

No ale dość o mnie. Dzisiejszy wpis jest o typowych sytuacjach, jakie mogą Was zastać przy wielkanocnym stole.

 – Si tu ne peux pas, donc laisse les pommes de terre.
– Jak nie możesz to zostaw ziemniaki.

– Tu ne vas pas boire avec moi, donc?!
No a ze mną się nie napijesz?
 – Donc quand vous mariez-vous, toi et ce… Luc? Louis?
 – Bernard. Et nous avons rompu il y a un an.
To kiedy się pobieracie, ty i ten… Łukasz? Ludwik?
– Bernard. Zerwaliśmy rok temu.
 – Tout va bien avec Helena.
 – Avec qui?
 – Helena. Elle est la femme de Joan, un fils du frère de la grand-mère Hilda. Tu connais Joan?
 – Non.
 – Donc, il a la femme et tout va bien avec elle.
– U Heleny wszystko w porządku.
– U kogo?
– Heleny. To żona Jana, syna brata babci Hildy. Znasz Jana?
– Nie.
No więc on ma żonę i wszystko u niej w porządku.
donc = a więc; w związku z tym. W pl. trudno o dosłowne, krótkie tłumaczenie tego słówka. « a więc » chyba najlepiej oddaje jego sens, ale donc jest również używane jako wyrażenie chęci do rozpoczęcia, lub kontynuowania rozmowy, czyli coś w rodzaju « tak sobie myślę« , gdy wypowiedziane na początku wypowiedzi, lub « co o tym sądzisz? » jeśli dodane na końcu. Synonim alors, czasami również ainsi (= w ten sposób).
rompre = zrywać. O dziwo, świetnie pasuje zarówno do dosłownego, jak i do przenośnego znaczenia tego słowa. Zrywać można linę cumowniczą (= rompre un câble de remorque), negocjacje (= rompre des négociations), oraz z kimś (= rompre avec qn). interrompre = przerywać (czemuś, komuś).

marre, éclabousser, emmitoufler, fainéanter (45)

W poprzedniej notce Alizée śpiewała « J’en ai marre ». Skoncentrowanie się na tekście tej piosenki jest dość trudne, po pierwsze ze względu na to, że jest bez sensu, a po drugie ze względu na Alizée, ale jeśli Wam się to udało, to jest tam kilka ciekawych słówek. Pomyślałem, że o nich napiszę.

en avoir marre = mieć dość; pochodzi podobno od starofr. marir (= wściekły) i jest powiązane z se marrer, z tym że se marrer obecnie oznacza bawić się, ale dawniej miało również znaczenie nudzić się. Widać zmiany nastroju ou Francuzów potrafią być bardzo płynne. Synonim avoir assez.

éclabousser = ochlapywać; w przenośni również oczerniać, stawiać w złym świetle (« Un nouveau scandale éclabousse François Fillon » = « Nowa afera dopadła François Fillona »).  CNTRL  twierdzi, że słowo to może pochodzić od onomatopei rozbryzgującego się błota (« klabb, klabb« ), oraz bouter (= średniofr. popychać, uderzać). Na bouter trafiłem już kiedyś, czytając o Jeanne D’Arc. W liście do Jana Lancaster, regenta angielskich posiadłości we Francji, napisała: « Je suis ci venue […] pour vous bouter hors de toute France! » – « Przybyłam tu […] by wykopać was z całej Francji! ».

emmitoufler = otulać; s’emmitoufler dans qch = otulać się w coś. Od starofr. mitoufle (f) (= rękawica z jednym palcem). Obecnie moufle (f) = rękawica z jednym palcem, a mitaine (f) = rękawiczka z obciętymi palcami. Une mitoufle est une mitaine et une moufle. Kiffante, hein? 😉

fainéanter = próżnować, lenić sie, obijać sięfainéant(e) = leniwy/a. Od faire (= robić) + néant (= nic, brak). Synonim paresser.
Co ciekawe, feignenter oznacza to samo i wymawia się bardzo podobnie (bez zaakcentowanego środkowego « é« ), ale pochodzi od feignant(e) (= pozorujący pracę), imiesłowu czasownika feindre (= udawać), który ze względu na podobieństwo do fainéant(e) zyskał wyspecjalizowane znaczenie. Ostatecznie od łac. fingere (= tworzyć, ale też wymyślać, udawać). Obecnie w pl. mamy słowo fingować, a w ang. to feign (= udawać).

Indeks łaciński

A

acucula
acula
acus
armer

B

bellum
bruma
bullīre

C

cēnsēre
cessāre
Ceterum autem
censeo Carthaginem
esse delendam

confudere
cor
culus

D

dies

E

exigere

F

fallere

G

galbus
gaudere

I

implicāre
ira
Iūppiter (gen. Iovis)

L

luctārī

M

maculāre
mansio
Mars (gen. Martis)
melior
milites
minare
mordēre
mutare

N

nebula
necāre
nux

P

pervenīre
plangere
plicāre
prosequor
pretiāre

Q

quādrus

R

recēnsēre

S

scrībere
sequor
spatha
spērāre
subire

T

tradere
tricare
trifolium
tripalium

V

vanitas
vovere
vermis

8 mars

N’oubliez jamais qu’il suffira d’une crise politique, économique ou religieuse pour que les droits des femmes soient remis en question. Ces droits ne sont jamais acquis. Vous devrez rester vigilantes votre vie durant.

Nie zapominajcie nigdy, że wystarczy jeden kryzys polityczny, ekonomiczny, lub religijny, by prawa kobiet znowu zostały zakwestionowane. Te prawa nie są dane na zawsze. Musicie pozostawać czujne całe wasze życie.

Simone de Beauvoir

Lektura na dziś: Seria artykułów w Le Monde o prawach kobiet.